Meer is zeker niet altijd beter. Het gelijktijdige gebruik van meerdere anti-epileptica dient goed overwogen te worden. Letterlijk rationele polytherapie dus. In dit zesde deel van de boekenreeks Dilemma's in de epilepsie staat dit veelomvattende onderwerp centraal. Het boek is geschreven door en voor Nederlandse neurologen, farmacologen en andere geïnteresseerden.

• Drs. M. Engelsman (neuroloog in SEIN te Heemstede, poli Utrecht) geeft onder andere een historische analyse. In de middeleeuwen bestond in Europa de opvatting dat mensen met epilepsie bezeten waren door de duivel of geesten, de morbus sacer. Midden negentiende eeuw verscheen de eerste effectieve behandeling, met broomzouten of bromiden. Tegenwoordig kent de behandeling van mensen met epilepsie nog steeds dilemma's: Welk middel eerst? Er is immers steeds meer keus. Wat is de kans op succes? Wat zijn potentiële bijwerkingen en interacties?

• Dr. C.L.P. Deckers (arts in SEIN te Zwolle) beschrijft een 55-jarige patiënte met therapieresistente epilepsie en complex partiële aanvallen. Zij verdroeg het toegevoegde middel pas goed, nadat de overige middelen in dosis waren afgebouwd. Vaak wordt in geval van bijwerkingen na toevoeging van een extra AED het toegevoegde middel gestaakt. Volgens Deckers is het een betere oplossing om de dosering te verlagen van het middel dat al wordt gebruikt. Men creëert daarmee 'ruimte' voor het toegevoegde middel. Hij gaat verder in op de mogelijkheden om een betere werkzaamheid te bereiken door middel van combinaties van anti-epileptica.

• Dr. Ch.J. Vecht en drs. E.B. Wilms (respectievelijk neuroloog en ziekenhuisapotheker-klinisch farmacoloog in Medisch Centrum Haaglanden te Den Haag) gaan in op de therapeutische voorkeuren bij patiënten met een hersentumor in combinatie met epilepsie. Hun standpunt wordt onderbouwd met consensusrichtlijnen, vele studies en expert opinions.

• Drs. G.L. Wagner (neuroloog in Epilepsiecentrum Kempenhaeghe, locatie Hans Berger Kliniek te Oosterhout) focust in zijn hoofdstuk op het zeldzame CSWS-syndroom. De problematiek van een jonge patiënte is echter veelvoorkomend en daarom ook relevant voor het beleid bij patiënten met veelvoorkomende vormen van epilepsie. Aanvankelijk reageerde dit meisje goed op de behandeling, met een bevredigend klinisch beeld. Dat was echter van korte duur.